Bitterheid berekenen (IBU, methode van Tinseth)

Bitterheid is het eerste evenwicht van een bier: ze beantwoordt de zoetheid van de mout. De IBU (International Bitterness Units) drukken ze uit in een cijfer en laten je een recept vergelijken met de richtwaarden van zijn stijl: 20 tot 30 IBU voor een blond bier, 40 tot 70 voor een IPA.

De berekening dient vooral om de touwtjes in handen te houden wanneer er iets verandert. Een hop heeft nooit hetzelfde alfazuurgehalte van oogst tot oogst: een Cascade van 5 % en een Cascade van 8 % geven met hetzelfde gewicht niet hetzelfde bier. De IBU herberekenen laat je de grammen aanpassen en dezelfde bitterheid terugvinden.

Je doet het bij het schrijven van het recept, en daarna bij elk nieuw zakje hop.

De tool past de methode van Tinseth toe, de meest gebruikte onder hobbybrouwers. Voor elke gift berekent hij de hoeveelheid aangebracht alfazuur, en dan het deel dat echt in bitterheid wordt omgezet, de benutting:

alfazuur (mg/L) = alfa (%) × gewicht (g) × 10 / volume (L)
benutting = 1,65 × 0,000125^(SG − 1) × (1 − e^(−0,04 × minuten)) / 4,15
IBU = alfazuur × benutting

De benutting stijgt met de kooktijd: een gift van 60 minuten haalt ongeveer vier keer meer bitterheid dan dezelfde van 10 minuten. Ze daalt wanneer het wort zwaar is, omdat alfazuren minder goed oplossen in een wort vol suikers.

Drie bijzondere gevallen zijn voorzien. Pellets tellen 10 % efficiënter dan hopbellen. Een whirlpoolgift onder 100 °C wordt verminderd volgens de temperatuur. Een dryhop telt voor 0 IBU.

• Tinseth onderschat zeer korte giften een beetje en overschat boven 100 IBU, waar de bitterheid verzadigt.
• De waargenomen bitterheid hangt ook af van het sulfaat in het water, de restsuiker en het koolzuur: twee bieren van 40 IBU kunnen heel verschillend lijken.
• De berekening neemt het alfazuurgehalte van het etiket: slecht bewaarde hop heeft er verloren.